'భగవద్గీత' వ్యక్తిత్వ వికాస దశల పరిణామ క్రమాలు
ఇ నివాస్ న్యూస్ - తెలంగాణ / పెద్దపల్లి /మంథని : భారతీయ తత్వశాస్త్రంలో అత్యున్నత గ్రంథాలలో భగవద్గీతకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఇది హిందూ సంస్కృతిలో భాగమైనా, మతపరమైన నియమాలు, ఆజ్ఞలు, పూజాపద్ధతులు మాత్రమే చెప్పక, మానవ జీవనానికి వర్తించే సత్యాలను, ధర్మాన్ని, కర్తవ్యం, అకర్తవ్యాలను, మనస్సు నిర్మాణాన్ని విశదీకరించే మహాగ్రంథం. అందుకే దీనిని మతగ్రంథం కంటే 'జీవన శాస్త్రం' గా ఎక్కువగా భావిస్తారు. గీత మనిషిని ఆత్మవిశ్వాసం, ధైర్యం, జ్ఞానం, సమర్పణ వంటి గుణాలవైపు నడిపించే వ్యక్తిత్వ వికాస పథం. అర్జునుడి విచారం, భయం, గందరగోళం నుండి ధైర్యవంతుడైన స్థితప్రజ్ఞునిగా మారే ప్రయాణం అదే ప్రతి మానవుని అంతరంగ ప్రయాణానికి ప్రతిరూపం. ఈ వ్యాసంలో భగవద్గీతలో వ్యక్తిత్వ వికాసాన్ని ఏడు దశలుగా విశ్లేషించి, ప్రతి దశలోని మానసిక, ఆధ్యాత్మిక, నైతిక అభివృద్ధిని 2000 కంటే ఎక్కువ పదాలతో సమగ్రంగా వివరించబడింది. *అజ్ఞాన దశ* వ్యక్తిత్వ వికాసంలో అతి మొదటి దశ అజ్ఞానం. ఇది మానవుని సహజ స్థితి. గీతలో అర్జునుడు యుద్ధ భూమిలో పడిపోయిన అంతరంగ కలత ఈ దశను సూచిస్తుంది. అతని మనస్సు కర్తవ్యాన్ని గ్రహించలేదు, ధర్మం తెలియలేదు, పరిస్థితిని అర్థం చేసుకునే శక్తి తగ్గిపోయింది. ఈ దశలో వ్యక్తి భయం, తీవ్రమైన అనిశ్చితి, గందరగోళంతో నిండిపోతాడు. నిజం ఎలా గుర్తించాలో,ముందుకు ఎలా సాగాలో తెలియక ఊగిసలాటలో పడతాడు. అజ్ఞాన స్థితిలో ఆలోచనలపై అవివేకం ఆధిపత్యం ఉంటుంది. లోభం, కోపం, అసూయ, అహంకారం వంటి భావాలు ఎక్కువ. మనసు బాహ్య పరిస్థితులతో లాగబడుతూ ఉంటుంది. నిర్ణయాలు కూడా భావోద్వేగాల ఆధారంగా తీసుకుంటాడు. ఈ దశలో ముఖ్యమైన అడ్డంకి ధర్మాన్ని గ్రహించలేకపోవడం. గీతలో అర్జునుడు యుద్ధం తప్పించుకుంటూ ఉన్నాడు. ఎందుకంటే అతను తన కర్తవ్యాన్ని పూర్తిగా చూసే స్థితిలో లేడు. అయితే ఈ దశలో ఉన్న సమస్యలే మార్పుకు పునాది. అజ్ఞానం ఉన్నందు వల్లే మనిషి ప్రశ్నిస్తాడు, విచారిస్తాడు, మార్పుదిశగా అడుగు వేస్తాడు. కాబట్టి అజ్ఞానం వ్యక్తిత్వ వికాసంలో ముందస్తు నిబద్ధత. ఈ దశను గుర్తించడం మార్పులో మొదటి విజయపట్టు. *విచారణ దశ* అజ్ఞానం తగ్గి మనిషి లోపల ప్రశ్నలు మొదలయ్యే దశ విచారణ దశ. ఈ దశలో వ్యక్తి 'నేను ఎందుకు ఇలా బాధపడుతున్నాను?', 'నా జీవితం లక్ష్యం ఏమిటి?' 'సత్యం ఏమిటి?' అని తనను తాను ప్రశ్నించడం ప్రారంభిస్తాడు. గీతలో అర్జునుడు "శిష్యోహం శాధి మాం త్వాం ప్రపన్నం" అని చెప్పిన క్షణం అతను విచారణ దశలో అడుగు పెట్టాడు. ఈ దశలో సందేహాలు ఉన్నా,అవి మార్పు కోసం అవసరమైన సందేహాలు. మనిషి తన అజ్ఞానాన్ని అంగీకరిస్తాడు. తన తప్పులను, బలహీనతలను, మోహాలను చూసే ధైర్యం తెచ్చుకుంటాడు. ఇక్కడే అతనికి మార్గదర్శకుడు అవసరం అనిపిస్తుంది. గురువు నుండి వినడం, ప్రశ్నించడం, తెలుసుకోవడం వంటి క్రియలు ఈ దశలో జరుగుతాయి. విచారణ దశలో వ్యక్తి అహంకారాన్ని కొంత వదిలేస్తాడు. జీవితం మారాలంటే తాను మారాలి అన్న నిర్ణయం ఏర్పడుతుంది. ఇక్కడే వ్యక్తిత్వ వికాసం ప్రారంభమవుతుంది. అజ్ఞానం నుండి వెలుగులోకి తీసుకొచ్చే అసలు తలుపు ఇదే దశ. *కర్తవ్య జాగృతి దశ* విచారణ తర్వాత వచ్చే దశ కర్తవ్యాన్ని గ్రహించిన దశ. భగవద్గీతలో అత్యంత ప్రసిద్ధ శ్లోకం "కర్మణ్యేవాధికారస్తే మాఫలేషు కదాచన" ఈ దశకు మూలం. వ్యక్తి తనకు ఉన్న పని, బాధ్యతలను అర్థం చేసుకుంటాడు. ఫలితాల మోహం తగ్గుతుంది. పనిచేయడం ధర్మం అని గ్రహిస్తాడు. ఈ దశలో మనిషి మూడు కీలక మార్పులను అనుభవిస్తాడు. ఫలిత త్యాగం ఫలితాల మీద ఆసక్తి లేకుండా పని చేయడం ద్వారా వ్యక్తికి మనశ్శాంతి వస్తుంది. పనిలో నిష్కామతతో పనిచేయడం అంతరంగాన్ని ప్రకాశవంతం చేస్తుంది. బాధ్యతలో నిబద్ధత ఎక్కడ ఉన్నా,ఏ పాత్రలో ఉన్నా తన ధర్మాన్ని నిజాయితీగా నిర్వర్తించడం వ్యక్తిత్వాన్ని బలపరుస్తుంది.అలజడిని తగ్గించడం,ఫలితం గురించి ఆందోళన తగ్గడంతో మనసు స్థిరపడుతుంది. కర్తవ్యంపై ఏకాగ్రత పెరుగుతుంది. కర్మయోగం వ్యక్తిని బాహ్య ప్రభావాల నుండి కాపాడుతుంది. పని పట్ల ప్రేమ, నైతికత, పట్టుదల, సేవా భావం పెరుగుతాయి. ఇది వ్యక్తిత్వ వికాసంలో అత్యంత ప్రాక్టికల్ దశ. *అంతరాత్మ శుద్ధి దశ* కర్తవ్యాన్ని చేసే సమయంలో మనసులో మలినాలు, భావోద్వేగాలు ఇంకా ఉంటాయి. వీటిని తొలగించే దశే ధ్యానయోగ దశ. గీతలో ధ్యానయోగం ద్వారా మనసును ఎలా నియంత్రించాలో విశదంగా చెప్పారు. ఈ దశలో మనిషి లోపల జరిగే మార్పులు ఇవి.మనస్సు శాంతి అంతర్ముఖ దృష్టి పెరుగుతుంది.శాంతితో ఆలోచించడం అలవాటు అవుతుంది. కోరికల నియంత్రణ లోభం,మోహం,కోపం,అసూయ వంటి కలుషితాలు తగ్గుతాయి. ఇవి తగ్గితే వ్యక్తి స్వేచ్ఛను అనుభవిస్తాడు. *ధ్యానం ద్వారా ఏకాగ్రత* మనస్సు ఏదో ఒక విషయంపై నిలకడగా ఉండే శక్తి పెరుగుతుంది. అజ్ఞానం తగ్గి, జ్ఞానానికి మార్గం సుగమమవుతుంది.ధ్యాన సాధనలో వ్యక్తి "నాన్న మనసు కాదు,ఆత్మను" అని లోపల ప్రభావం పొందుతాడు. ఇది అతన్ని జ్ఞానయోగపు దశకు దారి చేస్తుంది. *వివేక దశ* ఈ దశలో వ్యక్తి తన స్వరూపాన్ని గ్రహించడానికి ప్రయత్నిస్తాడు.భగవద్గీతలో అత్యంత కీలకమైన సందేశం శరీరం తాత్కాలికం. ఆత్మ శాశ్వతం. ఈ సత్యాన్ని తెలుసుకున్నప్పుడు వ్యక్తిలో నిలకడ వస్తుంది. అతను సుఖ,దుఃఖ ద్వంద్వాలను అధిగమించడం ప్రారంభిస్తాడు. జ్ఞానంతో వచ్చే ప్రధాన మార్పులు. *సత్యగ్రహణ శక్తి* వ్యక్తి ఇప్పుడు బాహ్య ప్రపంచాన్ని మాత్రమే కాకుండా అంతరంగాన్ని కూడా స్పష్టంగా చూస్తాడు. *జీవితంపై సమతా భావం* సమాన దృష్టి ప్రధాన గుణం. సుఖంలో ఉప్పొంగిపోక, దుఃఖంలో కుంగిపోక ఉండడం ఈ దశ లక్షణం. *నిర్ణయాల్లో స్పష్టత* జ్ఞానం ఉన్నప్పుడు నిర్ణయాలు నైతికతతో,ధర్మంతో నిండినవిగా ఉంటాయి. జ్ఞానం వ్యక్తిత్వాన్ని ఉన్నత స్థాయిలో స్థిరపరుస్తుంది. ఇది భక్తి మరియు సమర్పణ పునాదిని సృష్టిస్తుంది. *సమర్పణ దశ* జ్ఞానంతో వ్యక్తి అహంకారాన్ని అధిగమిస్తాడు. ఆ తర్వాత వచ్చే దశ సమర్పణ. ఇది 'నిర్బల సమర్పణ' కాదు. "అత్యున్నత బలం".సమర్పణ అనేది జీవితాన్ని విశ్వ ధర్మానికి అర్పించడం. ఈ దశలో వ్యక్తి ఇలా ఆలోచిస్తాడు. నేను చేస్తున్నది నాకోసం కాదు.లోకసమగ్ర ధర్మం కోసం".భక్తి అంటే కేవలం పూజలు కాదు.స్వార్థం లేకుండా సేవ చేయటం,ద్వేషంలేని హృదయం,అహంకారం విడిచివేయడం, అన్ని జీవులలో దైవత్వం చూడటం, ఈ దశలో వ్యక్తి అంతరంగంలో ఉన్న "నేను,నాదం" అనే భావం పూర్తిగా కరిగిపోతుంది. సేవ,దయ,ప్రేమ వంటి గుణాలు పరిపక్వత చెందుతాయి. *స్థితప్రజ్ఞ దశ* ఇది వ్యక్తిత్వ వికాసంలో చివరి అత్యున్నత దశ. ఇది పూర్తి అంతరంగ వికాసం. ఈ దశలో వ్యక్తి యొక్క జ్ఞానం, భక్తి, కర్మ, ధ్యానం స్థితప్రజ్ఞుని లక్షణాలు.గీతలో చెప్పిన విధంగా సుఖంలో ప్రభావితం కాకుండా,దుఃఖంలో కుంగిపోకుండా,భయం,కోపం,లోభం లేకుండా,అహంకారం లేకుండా సమాన దృష్టితో ధర్మాన్ని మాత్రమే ఆశ్రయించి జీవించడం. ఇలాంటి వ్యక్తి జీవితంలో బయటి సమస్యలు ఎంత ఉన్నా,అంతరంగం మాత్రం ప్రశాంతంగా ఉంటుంది. అతని కర్తవ్యము సమగ్ర ధర్మానికి అంకితం. అతని జీవితం మార్గదర్శకం. అతను తనకోసం కాదు లోకహితం కోసం జీవిస్తాడు. భగవద్గీత మనిషిని ఏడు దశల్లో వ్యక్తిత్వ పరిపూర్ణత వైపు నడిపిస్తుంది. 1.అజ్ఞానం 2.విచారణ 3.కర్తవ్య జాగృతి 4.మనస్సు శుద్ధి 5.జ్ఞానం 6.సమర్పణ 7.స్థితప్రజ్ఞ స్థితి ఈ ప్రయాణం అర్జునుడి ప్రయాణం మాత్రమే కాదు. ప్రతి మానవుని అంతరంగ ప్రయాణం. భగవద్గీత మత గ్రంథమా, జీవన గ్రంథమా అనే ప్రశ్నకు ముగింపు.ఇది మానవులంతటికీ వర్తించే వ్యక్తిత్వ వికాస గ్రంథం". --డా.ఓర్సు రాయలింగు 9849446027
Admin
E Nivas News
మరిన్ని వార్తలు
Developed By :
